Sau gần 10 năm thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 16/1/2017 của Bộ Chính trị, nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về vị trí, vai trò của du lịch có chuyển biến tích cực. Hệ thống cơ chế, chính sách từng bước được hoàn thiện; thị trường du lịch ngày càng mở rộng; hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật, hệ thống sản phẩm, chất lượng nguồn nhân lực, quảng bá, xúc tiến và chuyển đổi số trong du lịch có nhiều tiến bộ. Du lịch ngày càng đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy nhiều ngành, lĩnh vực khác, giải quyết việc làm và tạo sinh kế cho người dân.
Tuy nhiên, Nghị quyết chỉ rõ du lịch phát triển chưa thực sự bền vững, chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và yêu cầu phát triển của đất nước. Trong bối cảnh du lịch toàn cầu có nhiều biến động, Nghị quyết yêu cầu có những quyết sách chiến lược, đồng bộ để khơi thông nguồn lực, đưa du lịch phát triển đột phá và khẳng định vị thế ngành kinh tế mũi nhọn. Ngành du lịch và cộng đồng doanh nghiệp được yêu cầu đổi mới tư duy, cách tiếp cận và cách làm, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và phương thức quản trị du lịch từ “số lượng” sang “chất lượng”, nâng cao giá trị gia tăng cho nền kinh tế.
Phát triển du lịch thành động lực tăng trưởng mới
Nghị quyết xác định phát triển du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, một động lực tăng trưởng mới của đất nước, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số”. Văn hóa được xác định là nền tảng cốt lõi; bản sắc và chất lượng trải nghiệm là lợi thế cạnh tranh; phát triển du lịch dựa trên ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Du lịch được phát triển theo hệ sinh thái kinh tế tổng hợp, tạo động lực cho thương mại, dịch vụ, giao thông vận tải, công nghiệp văn hóa, công nghiệp sáng tạo, nông nghiệp, kinh tế số, kinh tế đêm và các ngành, lĩnh vực khác. Quá trình này đồng thời gắn các trụ cột kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường với quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, ngoại giao văn hóa và hội nhập quốc tế.
Nghị quyết yêu cầu tái cơ cấu ngành du lịch, chuyển mạnh mô hình phát triển từ số lượng sang chất lượng, thông minh, xanh, sáng tạo; tập trung nâng cao chất lượng, hiệu quả trải nghiệm, năng lực cạnh tranh của sản phẩm, dịch vụ và chất lượng nguồn nhân lực.
Cùng với đó, năng lực quản trị du lịch được nâng cao theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ số, quản trị theo dữ liệu gắn với quy hoạch không gian phát triển, mở rộng không gian sáng tạo, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Nghị quyết cũng xác định phát triển du lịch là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước; doanh nghiệp là lực lượng tiên phong; Nhân dân là chủ thể tham gia và thụ hưởng. Việc phát triển du lịch phải bảo đảm phối hợp liên ngành, liên vùng chặt chẽ, đồng bộ, hiệu quả và huy động, phân bổ, sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong nước và quốc tế.
Mục tiêu đến năm 2030 và 2045
Mục tiêu chung được Nghị quyết xác định là phát triển du lịch Việt Nam chất lượng cao, thông minh, xanh, sáng tạo, giàu bản sắc văn hóa, có giá trị gia tăng cao; có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, có sức lan tỏa mạnh đối với các ngành, lĩnh vực khác, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Đến năm 2030, du lịch Việt Nam phấn đấu trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp trực tiếp từ 10-12% GDP; giữ vững vị thế nhóm đầu khu vực Đông Nam Á về quy mô và tốc độ tăng trưởng; đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa, tập trung vào thị trường khách chi tiêu cao, lưu trú dài ngày. Tổng thu từ khách du lịch đạt 80-90 tỷ USD.
Nghị quyết đặt mục tiêu phát triển mạnh ba cực tăng trưởng du lịch gồm Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng; hình thành 10 trung tâm du lịch trọng điểm, 20 khu du lịch quốc gia và 15 tập đoàn, tổng công ty du lịch có thương hiệu mạnh, sức cạnh tranh quốc tế; bảo đảm khoảng 1,5 triệu buồng lưu trú du lịch. Toàn ngành tạo khoảng 2,3 triệu việc làm trực tiếp và 3,5 triệu việc làm gián tiếp. Đồng thời, hình thành đồng bộ hệ sinh thái du lịch thông minh, cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia và nền tảng số du lịch quốc gia.
Đến năm 2045, du lịch Việt Nam được định hướng phát triển hiện đại, bền vững, khẳng định vai trò động lực của nền kinh tế, đóng góp trực tiếp từ 14-15% GDP, thuộc nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới; trở thành điểm đến hấp dẫn, chất lượng cao, đẳng cấp và mang đậm bản sắc Việt Nam, phấn đấu đón 70 triệu lượt khách quốc tế.
Đẩy mạnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số
Nghị quyết yêu cầu hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, đồng bộ, thống nhất, kết nối dữ liệu, nền tảng, dịch vụ và các chủ thể tham gia chuỗi giá trị du lịch.
Cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia được xây dựng theo hướng kết nối, chia sẻ dữ liệu về hệ thống quản trị, tài nguyên, hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật, thị trường, sản phẩm, dịch vụ, điểm đến và lao động du lịch giữa cơ quan quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương và doanh nghiệp. Dữ liệu từng bước được tích hợp vào nền tảng dữ liệu quốc gia dùng chung, đồng thời bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu và bảo vệ dữ liệu cá nhân của khách du lịch.
Nghị quyết đề ra yêu cầu nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ mới trong phát triển sản phẩm du lịch gắn với công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản, kinh tế đêm và các sản phẩm sáng tạo có giá trị gia tăng cao.
Các mô hình số hóa được phát triển để tối ưu hóa vận hành và nâng cao trải nghiệm du khách tại các khu, điểm du lịch, nhất là khu du lịch quốc gia, di sản thế giới, khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia và các điểm đến có lượng khách lớn.
Cùng với đó là số hóa, tự động hóa thủ tục nhập cảnh, xuất cảnh; ứng dụng bản đồ số du lịch, vé điện tử, trợ lý du lịch ảo đa ngôn ngữ, bảo tàng số, thuyết minh đa phương tiện, hệ thống cảnh báo và hỗ trợ du khách; áp dụng các chỉ số đánh giá điểm đến du lịch thông minh.
Nền tảng số du lịch quốc gia được định hướng tích hợp đa dịch vụ, đa tiện ích, hỗ trợ trải nghiệm liền mạch cho khách du lịch trong toàn bộ hành trình. Internet vạn vật và trí tuệ nhân tạo được tăng cường ứng dụng trong quản lý năng lượng, tiết kiệm điện, nước tại cơ sở lưu trú, giám sát chất lượng không khí, nguồn nước, cảnh báo sớm về sức tải môi trường và giảm phát thải.
Đổi mới quản trị, phát triển điểm đến xanh và bền vững
Nghị quyết yêu cầu nâng cao năng lực quản trị du lịch hiện đại, bền vững thông qua cơ chế điều phối và liên kết đa ngành; gắn phát triển du lịch với quy hoạch, không gian kinh tế, phát triển đô thị, bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường và kết nối doanh nghiệp.
Phương thức quản lý ngành du lịch được chuyển đổi từ hành chính truyền thống sang quản trị đồng bộ và thông minh, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn được quốc tế thừa nhận.
Việc quản trị hệ thống du lịch dựa trên đánh giá năng lực phát triển điểm đến gắn với các tiêu chí về lượng khách, tổng thu, mức chi tiêu, thời gian lưu trú, chất lượng điểm đến, an toàn, môi trường, chuyển đổi số và mức độ hài lòng của du khách.
Nghị quyết cũng đặt mục tiêu xây dựng, vận hành hệ thống điều hành du lịch thông minh quốc gia và các trung tâm điều hành du lịch thông minh; ứng dụng công nghệ phân tích dữ liệu phục vụ dự báo, hoạch định chính sách, xúc tiến quảng bá, phát triển sản phẩm và quản trị sức chứa, phân luồng khách.
Thương mại điện tử trong du lịch được thúc đẩy, mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt và thanh toán xuyên biên giới. Doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ chuyển đổi số, công khai, minh bạch giá dịch vụ, sản phẩm du lịch. Chất lượng dịch vụ, hàng hóa và an toàn thực phẩm được kiểm soát bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn, bộ chỉ số đánh giá và chế tài.
Phát triển điểm đến, sản phẩm và dịch vụ du lịch xanh là một nội dung được Nghị quyết nhấn mạnh. Các giải pháp bao gồm áp dụng bộ tiêu chí chứng nhận uy tín, khuyến khích cung ứng và tiêu dùng bền vững; đầu tư hạ tầng thu gom, xử lý nước thải, rác thải rắn, giảm rác thải nhựa; bảo tồn di sản, bảo vệ cảnh quan và phát triển tín chỉ carbon xanh dương tại các khu du lịch quốc gia, vùng di sản, ven biển, hải đảo và khu vực có nguy cơ quá tải.
Nghị quyết đồng thời định hướng phát triển giao thông xanh sử dụng năng lượng sạch tại các đô thị, đảo du lịch, khu, điểm du lịch phù hợp với điều kiện thực tế; kết hợp công nghệ quản lý năng lượng thông minh, vật liệu thân thiện môi trường và mô hình kinh tế tuần hoàn.
Phát triển sản phẩm và thị trường theo chiều sâu
Nghị quyết yêu cầu nâng cao năng lực nghiên cứu thị trường, phân tích, dự báo xu hướng tiêu dùng và nhu cầu du lịch; tập trung thu hút khách có mức chi tiêu cao và lưu trú dài ngày.
Các sản phẩm du lịch được định hướng đa dạng hóa và nâng cao chất lượng, lấy chất lượng, bản sắc và trải nghiệm khác biệt làm phương thức cạnh tranh chủ đạo. Hệ sinh thái dịch vụ du lịch được phát triển đồng bộ với giao thông, trung tâm di sản, điểm đến, tổ hợp du lịch, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí, logistics, mua sắm, ẩm thực, biểu diễn nghệ thuật, kinh tế đêm và các dịch vụ cao cấp.
Nghị quyết xác định nhiều nhóm sản phẩm cần tập trung phát triển, gồm du lịch văn hóa gắn với công nghiệp văn hóa, điện ảnh, âm nhạc, giải trí, thời trang, công nghệ số, kinh tế di sản và kinh tế đêm; du lịch nghỉ dưỡng cao cấp biển, đảo; du lịch sinh thái; du lịch đường thủy, du thuyền; du lịch đường sắt cao cấp; du lịch chăm sóc sức khỏe; du lịch thể thao; du lịch hội nghị, sự kiện, lễ hội; du lịch mua sắm; du lịch ẩm thực và du lịch cộng đồng.
Mỗi địa phương được định hướng có một sản phẩm du lịch đặc thù, phát triển các làng du lịch tiêu biểu trở thành điểm đến hấp dẫn.
Nâng tầm quảng bá, thương hiệu và nguồn nhân lực
Nghị quyết yêu cầu xây dựng chương trình xúc tiến du lịch quốc gia với thông điệp thống nhất, chuyên nghiệp, gắn quảng bá du lịch với hình ảnh quốc gia, môi trường đầu tư, thương mại, bản sắc văn hóa, di sản và con người Việt Nam.
Việt Nam được định vị là điểm đến chất lượng cao, an toàn, hấp dẫn. Thương hiệu du lịch Việt Nam được duy trì thường xuyên tại các thị trường trọng điểm, tập trung vào những thị trường có khả năng chi trả cao.
Nghị quyết cũng đề ra việc xây dựng mạng lưới đại sứ du lịch số tại các thị trường mục tiêu; xây dựng hệ thống dữ liệu nội dung gốc du lịch quốc gia đa ngôn ngữ; ứng dụng nền tảng số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong quảng bá, xúc tiến du lịch và quản trị danh tiếng điểm đến.
Đồng thời, phát triển đội ngũ nhân lực du lịch đáp ứng yêu cầu về số lượng, chất lượng, chuyên môn, nghiệp vụ, ngoại ngữ và công nghệ; tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp; đào tạo kỹ năng cho lao động nông thôn, đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo để người dân có sinh kế bền vững từ du lịch.
Nghị quyết 26-NQ/TW xác định rõ yêu cầu đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, đẩy mạnh quảng bá, phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới quản trị. Đây là những nhóm nhiệm vụ, giải pháp được đặt ra nhằm phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.
