Phát triển du lịch cộng đồng đang ngày càng được các địa phương xem là một trong những hướng đi trọng tâm nhằm khai thác tiềm năng tự nhiên và văn hóa đặc trưng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng du lịch bền vững và tạo sinh kế cho cộng đồng. Tại tỉnh Lạng Sơn, loại hình này đã và đang trở thành “luồng gió mới”, không chỉ thay đổi diện mạo vùng nông thôn mà còn khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế.
Du lịch cộng đồng được định nghĩa là hoạt động du lịch tận dụng các giá trị văn hóa, phong tục, cảnh quan thiên nhiên của cộng đồng địa phương, do chính cộng đồng quản lý, tổ chức khai thác và trực tiếp hưởng lợi. Những mô hình này không chỉ tạo ra sản phẩm du lịch thân thiện, giàu trải nghiệm, mà còn giúp nâng cao nhận thức của người dân trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa và bảo tồn môi trường.
Nhận thức được tiềm năng này, tỉnh Lạng Sơn đã sớm xây dựng cơ chế pháp lý và chính sách hỗ trợ phù hợp. Trước đó, Nghị quyết số 17/2020 của Hội đồng nhân dân tỉnh đã tạo nền tảng cho phát triển du lịch cộng đồng giai đoạn 2021–2025. Mô hình này dần hình thành các điểm du lịch có thương hiệu, trong đó nhiều điểm như Hữu Liên và Yên Thịnh đã được vinh danh ở Giải thưởng Du lịch ASEAN, và làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn được Tổ chức Du lịch Thế giới công nhận về chất lượng sản phẩm.
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, một số rào cản như thủ tục hành chính phức tạp, công tác tuyên truyền hạn chế và sự quan tâm chưa đồng đều của một số địa phương đã phần nào cản trở hiệu quả các chính sách trước đó. Nhằm tháo gỡ những khó khăn này, tỉnh Lạng Sơn đã ban hành Nghị quyết số 19 với cơ chế hỗ trợ mở rộng hơn, bổ sung các đối tượng thụ hưởng gồm hợp tác xã, doanh nghiệp, tổ chức văn hoá – nghệ thuật và các đơn vị làm du lịch liên quan. Nghị quyết mới này cũng nâng mức vốn hỗ trợ hàng năm và đơn giản hóa thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các chủ thể tham gia phát triển du lịch cộng đồng.
Bên cạnh chính sách, Lạng Sơn cũng tập trung nguồn lực để hiện thực hóa các kế hoạch phát triển lâu dài cho những làng du lịch cộng đồng trọng điểm, với mục tiêu không chỉ giữ vai trò “đầu tàu” mà còn lan tỏa mô hình ra nhiều địa phương khác. Những nỗ lực này hứa hẹn sẽ mở ra cơ hội mới để du lịch cộng đồng của tỉnh không chỉ đóng góp vào phát triển kinh tế – xã hội mà còn lan tỏa mạnh mẽ hình ảnh văn hoá, truyền thống và thiên nhiên Lạng Sơn tới du khách trong và ngoài nước.
