Nhiều du khách Việt Nam khi đến Trung Quốc không khỏi bất ngờ trước sự tương phản giữa hạ tầng đô thị hiện đại và hệ thống nhà vệ sinh công cộng. Dù sở hữu những tuyến tàu cao tốc đạt vận tốc cực lớn, các thành phố lớn như Thượng Hải hay Côn Minh vẫn duy trì phổ biến loại hình nhà vệ sinh "ngồi xổm" (squat toilet), gây ra không ít tình huống dở khóc dở cười cho người lần đầu trải nghiệm.
Sự tương phản tại các siêu đô thị
Thanh Trang, một du khách từ Hà Nội, chia sẻ về trải nghiệm tại Thượng Hải vào tháng 12 vừa qua. Cô ấn tượng với tốc độ phát triển của thành phố, nơi tàu cao tốc có thể di chuyển quãng đường 30 km chỉ trong 7-8 phút. Tuy nhiên, điều khiến cô nhớ nhất lại là việc hầu hết nhà vệ sinh công cộng tại đây đều thiết kế kiểu ngồi xổm và không có vòi xịt. Trong suốt 4 ngày khám phá, nữ du khách thừa nhận thường xuyên phải nhịn đi vệ sinh cho đến khi về tới khách sạn.
Bến Thượng Hải khi lên đèn. Ảnh: Get Your GuideTương tự, Minh Anh, một du khách từ TP HCM, ghi nhận tình trạng này khi du lịch tuyến Lệ Giang - Shangri La. Theo anh, trừ hệ thống khách sạn lưu trú, hầu hết các điểm tham quan ở khu vực vùng núi Vân Nam và ngay cả tại Sân bay quốc tế Côn Minh cũng chủ yếu sử dụng bệ ngồi xổm. Điều an ủi duy nhất là hệ thống tại sân bay được trang bị đầy đủ giấy vệ sinh.
Giải mã thói quen sử dụng nhà vệ sinh của người Trung Quốc
Theo phân tích trên Baidu, việc ưu tiên nhà vệ sinh ngồi xổm xuất phát từ nhiều yếu tố lịch sử, kinh tế và cả khoa học. Về mặt truyền thống, loại hình này phổ biến tại các vùng nông thôn vì chi phí xây dựng rẻ, dễ bảo trì và thuận tiện cho việc thu gom làm phân bón. Trong khi đó, bệ ngồi cao cấp hơn từ xưa vốn chỉ dành cho tầng lớp quý tộc.
Về góc độ vệ sinh, nhiều người Trung Quốc hiện đại vẫn ngại sử dụng bệ ngồi tại nơi công cộng vì lo sợ tiếp xúc trực tiếp với bề mặt dùng chung. Với bồn cầu ngồi xổm, người dùng không cần chạm vào thiết bị, tạo cảm giác an tâm hơn về mặt dịch tễ. Ngoài ra, dưới góc độ khoa học, tư thế ngồi xổm được chứng minh là giúp quá trình bài tiết tự nhiên hơn, hỗ trợ giảm nguy cơ táo bón và trĩ so với tư thế ngồi bệt.
Ba phân khúc nhà vệ sinh du khách cần biết
Dựa trên kinh nghiệm của các hướng dẫn viên du lịch lâu năm, hệ thống vệ sinh tại Trung Quốc có thể chia thành ba nhóm chính để du khách dễ dàng chuẩn bị tâm lý:
Nhóm 1 (Thành phố lớn): Tại Bắc Kinh, Thượng Hải, Tô Châu, Hàng Châu, các trung tâm thương mại lớn và khách sạn từ 3-5 sao đa phần trang bị bồn ngồi sạch sẽ, hiện đại và đầy đủ tiện nghi.Nhóm 2 (Điểm tham quan và trạm dừng): Tại các khu thắng cảnh hoặc vùng rìa trung tâm, tỷ lệ nhà vệ sinh ngồi xổm chiếm từ 50-70%.Nhóm 3 (Vùng sâu, vùng xa): Tại các thị trấn nhỏ hoặc vùng núi ít khách quốc tế, tỷ lệ "xí xổm" có thể lên tới 90%. Thậm chí, một số nơi vẫn duy trì kiểu "hố xổm nối dài" với vách ngăn thấp, tiêu chuẩn vệ sinh hạn chế.
Biển chỉ dẫn nhà vệ sinh công cộng tại phố Bắc Nam Kinh, quận Hòa Bình, thành phố Thẩm Dương, tỉnh Liêu Ninh. Ảnh: correresmidestinoKinh nghiệm thực tế cho du khách Việt
Để tránh những tình huống khó xử, du khách nên lưu ý một số đặc điểm đặc thù tại đây. Nhiều nhà vệ sinh công cộng thiết kế cuộn giấy lớn đặt ở khu vực chung bên ngoài thay vì trong từng buồng riêng. Nếu không quan sát kỹ trước khi vào, du khách rất dễ rơi vào tình trạng thiếu giấy vệ sinh.
Biển chỉ dẫn nhà vệ sinh ngồi xổm ở Tây An. Ảnh: correresmidestinoBên cạnh đó, biển chỉ dẫn tại một số điểm tham quan có thể chỉ sử dụng chữ Hán (Nam: 男, Nữ: 女) mà không có hình minh họa rõ ràng. Các chuyên gia du lịch khuyến cáo du khách luôn mang theo khăn giấy cá nhân và nước rửa tay khô. Khi di chuyển theo tour, các đơn vị lữ hành thường ưu tiên dừng chân tại nhà hàng hoặc trung tâm thương mại lớn để đảm bảo khách hàng được sử dụng dịch vụ vệ sinh tốt nhất có thể.
